Li gorî nûçeya Ajansa Navneteweyî ya Ehl-ul-Beyt ê (s.x) – ABNA – Hilbijartinên Meclîsa Nûneran û Senatoya Amerîkayê dikarin wekî xalekî veguherînê di destpêkirina dawiyê de ji bo siyaseta yekalî ya vê welatê bên dîtin؛ dawiyek ku dikare ji bo eniya cîhanî ya neteweyên bindest û zilmê lê tê kirin, mizgîniya geşedanên nû be.
Her çend doktrîna siyaseta derve ya Amerîkayê bi guhertina serokkomaran re bi gelemperî di bingeha xwe de nayê guhertin, lê taktîk û awayên bicihanîna wê dikarin rastî guhertinên bingehîn bên. Siyaseta derve ya vê welatê di pratîkê de girêdayî mercên navxweyî, hesabên siyasî û nêrînên rêveberên ku li Qesra Spî desthilatdar in e.
Di vê navberê de, şerê bi Îranê re, zêdebûna zextên aborî û enflasyonê li ser asta cîhanê, belavbûna nerazîbûna giştî ji siyasetên Amerîkayê û herwiha zêdebûna lêçûnên sotemenî û enerjiyê li hundirê vê welatê, ji wan faktorên in ku dikarin hevsengiyên siyasî û civakî yên Amerîkayê bandor bikin.
Ev mijar ji bo welatekî ku nêzî 340 milyon nifûsa wî heye û beşeke nêzî 29 ji sedî ya dewlemendiya cîhanê di destê wî de ye, girîngiyeke zêdetir hildigire؛ ji ber ku asta refaha giştî û hêza kirîna hemwelatiyan, ji hêmanên girîng ên îstiqrara siyasî û civakî ya wî welatî têne hesibandin.
Amerîka, di bin rêberî û fermandariya Trump de, dema ku xwediyê serweriya aborî û hêzeke leşkerî ya bêhempa li cîhanê ye, li gorî nêrîna gelek şîrovekaran, hesabên xwe yên stratejîk xiste bin bandora nêrînên hejmareke kêm ji alîgirên siyonîst û tevgerên tundrew ên wan. Armanca sereke ya vê nêzîkbûnê, şikandina berxwedana pêncî-salî ya Îranê û bidawîkirina rawestana wê li hember siyasatên Washingtonê bû؛ lê encam, berevajî bendewariyên sêwirînerên vê siyasەتê derket. Wekî gotineke navdar dibêje: «Marê ku dixwest derman bike, jehrê zêde kir.»
Yekemîn xizmeta ku ev nêzîkbûna nexwestî ji Îranê re kir, şikandina heybet û mezinahiya xeyalî ya Amerîkayê bû. Washingtonê bi berxwedanekê re rû bi rû ma ku ji bo gelek teorîsyen û hesabkarên leşkerî yên cîhanê, bawerkirina mezinahî û kapasîteya wê zehmet bû.
Ev geşedan, bêyî ku asta zirar û lêçûnên ku gihîştine Îranê bên nirxandin, wêneyeke cuda ji şiyana berxwedana vê welatê li hember hêza leşkerî ya herî bihêz a cîhanê nîşan da. Di encamê de, baweriya raya giştî ya cîhanê bi îdiaya têkneçûna Amerîkayê, bi taybetî di nav hevrikên wê yên Asyayî û Ewropî de, ji berê zêdetir ket bin pirsê.
Herwiha ev peyam gihîşt hêzên din ên cîhanê ku: heke Îran karîbe li hember zextên berfireh ên Amerîkayê berxwe bide, hêzên din jî dikarin di hesabên xwe de îhtîmala rûbirûbûna bi yekalîgeriya Washingtonê bi awayekî cidîtir binirxînin.
Ji aliyekî din ve, Trump ku bi dirûşmên hêz, desthilatdarî û mezinahiya Amerîkayê ketibû qada siyasەتê, beşeke girîng a hêz û bala hikûmeta xwe ji bo rûbirûbûna bi Îranê re terxan kir. Wî difikirî ku bi lêxistina derbeyeke biryardar li Îranê, ne tenê dê cihê Amerîkayê di cîhanê de xurt bike, lê di heman demê de dê zemîna domandina serweriya siyasî ya hevpartiyên xwe jî amade bike.
Lê belê, encamên navxweyî û derveyî yên vê nêzîkbûnê encamên bi tevahî cuda derxistin holê û cihê siyasî yê aliyê desthilatdar xistin ber dijwariyên cidî.
Windakirina piraniya kursiyên Meclîsa Nûneran û Senatoyê, dê tenê veguheztineke asayî ya siyasî nebe؛ belkî dikare nîşaneya nerazîbûna berfireh a civaka Amerîkayê ji siyasatên hikûmetê û lêçûnên ku li ser welêt hatine ferzkirin be.
Divê ev veguherîn di çarçoveyeke berfirehtir de, ne tenê di çarçoveya pêşbirkên partiyan de, were nirxandin. Dema ku hikûmetek xwediyê hêzeke leşkerî ya berfireh û hebûneke biha li herêmeke stratejîk be, lê nikaribe raya giştî ya navxweyî bi siyasatên xwe re hevaheng bike, ev yek dikare nîşaneya lawazbûna hêza siyasî û kêmbûna sermayeya civakî ya wê be.
Bi gotineke din, encamên siyasetekê ya derve ya biha, di dawiyê de digihîje qada siyaseta navxweyî jî.
Ev jî heman xala ye ku dikare wekî yek ji girîngtirîn destkeftiyên nexwestî yên rûbirûbûna Amerîkayê bi Îranê re were binavkirin؛ yanî eşkerekirina sînorên hêzekê ku bi salan xwe wekî hêzeke bêhempa û têknenexwar pêşkêş kiriye.
Tevî zirar û encamên giran ên mirovî û madî ku siyasatên şerxwaz ên Trump li pey xwe hiştine, ji aliyê geşedanên siyasî û hevsengiyên hêzê yên cîhanî ve, mirov dikare ji wî re ji bo encameke nexwestî spas bike: ku Îran, bêyî ku lêçûnên giran ên vê rûbirûbûnê bên jibîrkirin, derfet dît ku cih û kapasîteya xwe di hevsengiyên cîhanî de ji berê zêdetir nîşan bide û bikeve asta klûba hêzên mezin ên cîhanê.
Trump, bêyî ku bixwaze, li efsaneya hêza bêhempa û têknenexwar a Amerîkayê derbe xist û baweriya bi xwe ya gelan û tevgerên ku li hember serdestî û yekalîgeriyê berxwe didin xurt kir.
Herwiha ev geşedan dikarin zemîna nêzîkbûna zêdetir a hêzên serbixwe, tevgerên dadperwerîxwaz û hêzên dijberî hegemonya Amerîkayê amade bikin؛ nêzîkbûneke ku dikare di pêvajoyeke hêdî û pir-alî de hevsengiyên kevneşopî yên hêzê li cîhanê biguherîne û zemîna derketin û xurtbûna hêzên nû amade bike.
Ji vê nêrînê ve, divê encamên rûbirûbûna bi Îranê re tenê di qada leşkerî de, an jî tenê di guhertina rêza siyasî ya her du meclîsên Amerîkayê de neyên kurtkirin. Pirsa bingehîn, lawazbûna hêdî ya bawerî û bandora hêzekê ye ku bi dehsalan hewl daye îradeya xwe li ser têkiliyên cîhanî ferz bike.
Domandina vê pêvajoyê dikare bêîstiqrariya siyasî, aborî û civakî jî bixe hundirê sînorên Amerîkayê û vê welatê bike beramberî dijwariyên ku berê bi piranî li derveyî sînorên xwe re rû bi rû dibû.
Dibe ku mezintirîn xizmeta ku Trump bêyî ku bixwaze ji Îranê re kir, ev be: ew li şûna ku îradeya Îranê bişkîne, beşek ji efsaneya têknenexwariya Amerîkayê şikand û nîşan da ku hêza leşkerî ne mecbûrî ye ku bikaribe îradeya xwe li ser gelan ferz bike.
…………….
Dawiya Peyam/
Etîket:Hilbijartinên Meclîsa Nûneran û Senatoya Amerîkayê - mezintirîn xizmeta ku Trump bo
Îran
Your Comment